Kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edilerek yasalaştı. Düzenleme; IBAN mağdurları, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), kanuni faiz, hakim-savcı eğitimleri, duruşma süreleri, genetik verilerin saklanması ve Danıştay'ın yapısı gibi birçok alanda önemli yenilikler getiriyor.
İşte vatandaşların en çok araştırdığı 12. Yargı Paketi maddeleri...
1. IBAN mağdurları için ceza indirimi geliyor mu?
Türk Ceza Kanunu'nda yapılan değişiklikle, dolandırıcılık amacıyla banka hesabı, IBAN veya kart bilgilerini başkasına kullandıran kişiler açısından önemli bir düzenleme yapıldı. Suça katılımın yalnızca banka hesabı veya ödeme aracını kullandırmakla sınırlı olması halinde verilecek cezada yarı oranında indirim uygulanabilecek.
2. Eski dosyalar için yeni düzenleme uygulanacak mı?
Kanun yalnızca yeni dosyaları kapsamıyor. İstinaf ve temyiz aşamasındaki uygun dosyalar yeniden değerlendirilecek. İnfaz aşamasında bulunan bazı hükümlüler ise mağdurun zararını belirlenen süre içinde tamamen karşılamaları halinde etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilecek.
3. Kanuni faiz nasıl hesaplanacak?
Sözleşmede faiz oranı belirlenmemişse yeni sistem uygulanacak. Buna göre kanuni faiz, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın reeskont faiz oranının yüzde 80'i esas alınarak hesaplanacak. Reeskont oranındaki önemli değişikliklerde yılın ikinci yarısında faiz oranı yeniden belirlenecek.
4. Hakim ve savcıların eğitim sistemi değişiyor mu?
Hakim ve savcı yardımcıları artık anayasa ve insan hakları hukuku, ceza ve özel hukuk, vergi ve idare hukuku, karar yazımı, duruşma yönetimi, uluslararası hukuk, kişisel gelişim gibi birçok alanda kapsamlı eğitim alacak. Yazılı ve sözlü sınav sistemi de yeniden düzenlendi.
5. Genetik veriler nasıl saklanacak?
Yeni düzenlemeyle genetik inceleme sonuçları kimlik bilgilerinden ayrıştırılarak özel bir sisteme kaydedilecek. Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararlarında kayıtlar silinecek. Diğer durumlarda ise mahkeme kararının kesinleşmesinden 20 yıl sonra savcılık gözetiminde imha edilecek.
6. HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) şartları değişti mi?
Yeni düzenlemeye göre; 2 yıl veya daha az hapis cezası ya da adli para cezası alan kişiler gerekli şartları taşımaları halinde HAGB'den yararlanabilecek. Ancak sanığın daha önce kasıtlı suç işlememiş olması ve oluşan zararın tamamen giderilmiş olması gerekiyor.
7. HAGB hangi suçlarda uygulanmayacak?
Yeni kanun bazı suçları kapsam dışında bıraktı. Bunlar arasında işkence suçu, eziyet suçu ve kamu görevlisinin kötü muamele niteliğindeki suçları yer alıyor.
8. Duruşmalar arasındaki süre kısalıyor mu?
Hukuk davalarında iki duruşma arasındaki süre artık 3 ayı geçemeyecek. Hakim yalnızca bilirkişi incelemesi veya istinabe gibi zorunlu durumlarda gerekçesini açıklayarak daha uzun süre verebilecek.
9. Tazminat davalarında faiz hangi tarihten itibaren işleyecek?
Yeni düzenlemeye göre Kazancı bilinen dönemlere ilişkin tazminatlarda faiz, olay tarihinden itibaren, kazancı belirlenemeyen dönemlere ilişkin hesaplanan tazminatlarda ise karar tarihinden itibaren uygulanacak.
10. Danıştay'da hangi değişiklik yapıldı?
Kanunla birlikte Danıştay'ın daire sayısının azaltılmasına ilişkin geçiş süresi 4 yıl daha uzatıldı. Buna göre mevcut yapı korunacak ve üye seçimlerine ilişkin geçiş hükümleri 2030 yılına kadar uygulanmaya devam edecek.
12. Yargı Paketi Kimleri İlgilendiriyor?
Yeni düzenleme IBAN paylaşımı nedeniyle yargılananları, dolandırıcılık dosyalarını, HAGB kapsamındaki sanıkları, hukuk davalarının taraflarını, hakim ve savcı adaylarını, tazminat davalarını, ceza soruşturmalarında genetik inceleme yapılan kişileri doğrudan ilgilendiriyor.
