Türkiye, akıllı telefon üretiminde sahip olduğu güçlü altyapıya rağmen mevcut kapasitesini yeterince verimli kullanamıyor. Yıllık 14,8 milyon adetlik üretim kapasitesine sahip olan sektörde, 2025 yılında IMEI kaydı yapılan yaklaşık 11,7 milyon telefonun yalnızca 5,27 milyon adedi yerli üretimden oluştu. Bu tablo, kapasite kullanım oranının yüzde 35,7 seviyesinde kaldığını ortaya koyuyor.
“Kapasitenin önemli bölümü atıl durumda”
General Mobile İcra Kurulu Başkan Yardımcısı İlkay Cihaner, Türkiye’nin akıllı telefon üretiminde önemli bir bilgi birikimi oluşturduğunu ancak kapasitenin tam anlamıyla kullanılamadığını belirtti.
Cihaner, şirket olarak yüzde 70’e varan yerlilik oranına ulaştıklarını ve yıllık 4,2 milyon adet üretim kapasitesine sahip olduklarını ifade ederek, sektördeki atıl kapasiteye dikkat çekti.
Cihaner’e göre mevcut üretim altyapısının daha verimli kullanılması, yerli üretimi destekleyecek politikaların hayata geçirilmesi ve teknoloji ekosisteminin güçlendirilmesi halinde Türkiye’nin katma değerinin önemli ölçüde artması mümkün.
5G dönüşümünde finansman vurgusu
Türkiye’nin 5G dönüşüm sürecine güçlü şekilde hazırlandığını belirten Cihaner, tüketicilerin yeni nesil cihazlara erişiminin kolaylaştırılması gerektiğini ifade etti.
Ortalama akıllı telefon fiyatlarının yaklaşık 39 bin TL seviyesine ulaştığını hatırlatan Cihaner, mevcut 20 bin TL’lik kredi üst sınırının güncel piyasa koşullarının gerisinde kaldığını belirtti. Bu limitin en az 40 bin TL seviyesine çıkarılmasının değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Ayrıca yenilenmiş cihazlarda uygulanan taksit imkânlarının yerli üretim 5G telefonlar için de genişletilmesinin, hem talebi hem de dijital dönüşümü hızlandırabileceği ifade edildi.
Kayıt dışılık artıyor
Sektörde kayıt dışılığın yüzde 35 seviyelerine ulaştığı, bunun yıllık 3 ila 3,5 milyon cihaz ve yaklaşık 2,6 milyar dolarlık ekonomik kayba karşılık geldiği hesaplanıyor.
Sektör temsilcilerine göre yerli üretime yönelik vergi teşvikleri hem tüketici talebini artırabilir hem de kayıt dışılığı azaltabilir. Bu tür düzenlemelerin yalnızca yerli üretim cihazları kapsaması halinde sektör üzerinde daha güçlü bir etki yaratabileceği değerlendiriliyor.
Gözetim uygulamasında güncelleme çağrısı
Akıllı telefon ithalatında uygulanan 200 dolar seviyesindeki gözetim uygulamasının güncellenmesi gerektiği ifade eden Cihaner, artan bellek maliyetleri ve yapay zeka yatırımlarının etkisiyle üretim maliyetlerinin yükseldiğine dikkat çekti.
Sektör temsilcileri de bu sınırın 300 dolar seviyesine çıkarılmasının daha yüksek katma değerli ürünlerin Türkiye’de üretilmesini teşvik edeceğini belirten açıklamalara imza atmıştı.
