İran ile bölgedeki çatışmaların başlamasının ardından küresel alüminyum piyasasında ciddi bir arz krizi yaşanacağı yönündeki beklentiler şimdilik gerçekleşmedi. Uzmanların ton başına 4 bin doların üzerine çıkabileceğini öngördüğü fiyatlar, alternatif tedarik zincirlerinin devreye alınması ve Asya'dan gelen güçlü arz desteği sayesinde kontrol altında kaldı.
Savaşın ilk günlerinde piyasa oyuncuları, Hürmüz Boğazı'nın uzun süre kapalı kalması halinde Orta Doğu'daki eritme tesislerinin birkaç hafta içinde hammadde sıkıntısıyla karşı karşıya kalacağını ve bunun küresel üretimi ciddi şekilde sekteye uğratacağını düşünüyordu. İran'ın bölgedeki bazı tesisleri hedef alan saldırıları da bu endişeleri daha da artırmıştı.
Lojistik yöntemler dikkat çekti
Ancak geçen süreçte bölgedeki üreticiler, alışılmışın dışında lojistik yöntemlerle tedarik zincirlerini ayakta tutmayı başardı. Alümina ve diğer kritik hammaddeler, riskli deniz taşımacılığı operasyonları ve alternatif güzergâhlar kullanılarak eritme tesislerine ulaştırıldı. Böylece küresel alüminyum arzının yaklaşık yüzde 10'unu sağlayan Körfez bölgesinde yaygın üretim duruşlarının önüne geçildi.
Piyasa uzmanlarına göre arz krizinin büyümesini önleyen en önemli faktörlerden biri Çin ve Endonezya'dan gelen üretim desteği oldu. Çinli üreticiler resmi üretim sınırlarının üzerinde üretim gerçekleştirirken, Endonezya da küresel pazara daha fazla metal sunarak arz açığının büyümesini engelledi.
Piyasa hala kırılgan
Bank of China International Emtia Stratejisi Başkanı Amelia Xiao Fu, alternatif alüminyum sevkiyatları, Çin'den artan ihracat ve Endonezya'da yükselen üretimin fiziksel arzın tamamen donmasını önlediğini belirtti. Ancak uzmanlar, son aylarda kullanılan stokların azalması nedeniyle piyasanın hâlâ kırılgan bir yapıya sahip olduğuna dikkat çekiyor.
Öte yandan piyasanın geleceğine ilişkin beklentilerde belirgin görüş ayrılıkları bulunuyor. JPMorgan, Asya'daki güçlü arz tepkisi nedeniyle fiyatların kısa vadede 4 bin dolar seviyesine ulaşmasının zorlaştığını değerlendirirken, Goldman Sachs ise Orta Doğu'daki toparlanmanın yavaş ilerlemesi nedeniyle fiyatların önümüzdeki yıl yeniden yükseliş gösterebileceğini öngörüyor.
Londra Metal Borsası'nda alüminyum vadeli işlemleri şu sıralarda ton başına yaklaşık 3.400 dolar seviyesinde işlem görüyor. Citigroup, yaşanan süreci son yarım yüzyılın en büyük arz şoklarından biri olarak tanımlarken, bazı kurumlar ise arz ve talebin genel olarak dengede kaldığını savunuyor.
