NAZLI YİĞİT / NÖBETÇİ GAZETE
Bursa'nın asırlardır ayakta duran tarihi miraslarından biri olan Tuz Han, kapsamlı restorasyon çalışmaları sayesinde yeniden eski ihtişamına kavuştu. 15. yüzyılda inşa edilen ve yıllarca bakımsız kalan tarihi yapı, Osmangazi Belediyesi'nin yürüttüğü restorasyon projesiyle hem özgün mimarisini yeniden kazandı hem de Tarihi Çarşı ve Hanlar Bölgesi'nin önemli duraklarından biri haline geldi.
Bursa'nın tarihi kimliğini oluşturan eserler arasında yer alan Tuz Han, 1454 yılında Kara Timurtaş Paşa'nın oğlu Umur Bey tarafından, kendi adıyla anılan camiye gelir sağlamak amacıyla inşa edildi. Dikdörtgen avlu etrafında iki katlı olarak tasarlanan han, kesme taş ve tuğlanın birlikte kullanıldığı özgün mimarisiyle dikkat çekiyor.
Beşik tonozlarla örtülü odaları, taş ve tuğla işçiliği, revakları ve avlusuyla dönemin mimari anlayışını günümüze taşıyan tarihi yapı, üst katta 23, alt katta ise 20 oda olmak üzere toplam 43 odadan oluşuyor. Bursa'nın en küçük hanlarından biri olarak bilinen Tuz Han, buna rağmen tarihi ve mimari değeriyle büyük önem taşıyor.
Yıllar içerisinde çeşitli dönemlerde kısmi onarımlar geçiren han, zamanla bakımsız kaldı. Özellikle Tuzpazarı Caddesi'nde bulunmasına rağmen çevresindeki düzensiz yapılaşma nedeniyle fark edilmesi güç hale gelen tarihi yapı, uzun süre depo olarak kullanıldı. İç bölümleri harap durumda olan han, tarihi kimliğini büyük ölçüde kaybetmişti.
Bu olumsuz tabloyu değiştirmek amacıyla Osmangazi Belediyesi, Tarih ve Kültür Yolu Canlandırma Projesi kapsamında Tuz Han'ı restorasyon programına aldı. Tamamı özel mülkiyette bulunan han için hazırlanan onaylı restorasyon projesinin uygulama ihalesi 2006 yılının Şubat ayında gerçekleştirildi. Mülk sahipleri ve Han Derneği ile yürütülen çalışmaların ardından restorasyon uygulamaları aynı yılın Haziran ayında başladı.
Titizlikle yürütülen restorasyon kapsamında hanın kemer ve tonozları aslına uygun şekilde düzenlenirken, avlu cephelerinde taş ve tuğla dokusu yeniden ortaya çıkarıldı. Yapının dış cephesindeki kirpi saçaklar, bacalar ve ahşap mimari detaylar da özgün görünümüne uygun şekilde yenilendi.
Ayrıca Tuz Han'ın Tuzpazarı Caddesi'ne bakan ana girişinin yanı sıra Nilüfer Köylü Pazarı yönünden ikinci bir giriş oluşturularak yaya sirkülasyonunun artırılması sağlandı. Han girişleri ve dükkân cepheleri ise ahşap katlanır kepenkler ve ahşap saçaklarla tarihi dokuya uygun hale getirildi.
Mayıs 2007'de tamamlanan restorasyonun ardından Tuz Han, yeniden Bursa'nın tarihi çarşı yaşamının önemli merkezlerinden biri oldu. Tarihi atmosferi, özgün mimarisi ve kültürel değeriyle ziyaretçilerini ağırlayan han, bugün hem yerli hem de yabancı turistlerin uğrak noktaları arasında yer alıyor.
Bursa'nın kültürel mirasını gelecek nesillere aktarma hedefi doğrultusunda gerçekleştirilen restorasyon çalışması, Tarihi Çarşı ve Hanlar Bölgesi'nin korunması adına örnek projelerden biri olarak gösteriliyor. Tuz Han, yüzyıllar öncesinden günümüze uzanan hikâyesiyle Bursa'nın yaşayan tarihi eserleri arasında varlığını sürdürmeye devam ediyor.
