BM Gıda ve Tarım Örgütü olarak adlandırılan Food and Agriculture Organization, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerilimin küresel gıda sistemi üzerinde ciddi ve zincirleme etkiler oluşturabileceği uyarısında bulundu. Kurum, olası bir kapanma senaryosunun yalnızca lojistik bir aksama değil, küresel ölçekte “sistemik bir tarım-gıda şoku” anlamına gelebileceğini açıkladı.
6–12 aylık risk penceresi
FAO değerlendirmesinde, mevcut koşulların devam etmesi halinde önümüzdeki 6 ila 12 ay içinde küresel gıda fiyatlarında ciddi bir kriz yaşanabileceği belirtildi.
Raporda, enerji maliyetlerindeki artış, ticaret akışlarındaki bozulma ve olası El Niño etkisinin bir araya gelmesi durumunda gıda enflasyonunun daha da hızlanabileceği vurgulandı.
“Zaman daralıyor” uyarısı
FAO, hükümetler, uluslararası finans kuruluşları ve özel sektör arasında hızlı koordinasyon gerektiğini belirterek önleyici adımlar için zamanın daraldığını ifade etti. Kuruluş, ihracat kısıtlamalarından kaçınılması, alternatif ticaret rotalarının oluşturulması ve insani gıda yardımlarının kesintisiz sürdürülmesi gerektiğini vurguladı.
Enerji ve taşımacılık maliyetleri belirleyici
FAO Başekonomisti Máximo Torero, mevcut küresel kırılganlıkların gıda arz güvenliğini doğrudan etkilediğini belirtti. Özellikle enerji maliyetlerindeki artışın, tarımsal üretim ve lojistik zinciri üzerinden gıda fiyatlarına yukarı yönlü baskı yaptığı ifade edildi. FAO Gıda Fiyat Endeksi’nin son aylarda artış trendine girmesi de bu baskının göstergesi olarak değerlendirildi.
Alternatif ticaret rotaları öneriliyor
FAO, kısa vadede ticaretin alternatif kara ve deniz rotalarına yönlendirilmesini önerirken, enerji, gübre ve tarımsal girdilerde ihracat kısıtlamalarından kaçınılması gerektiğini bildirdi.
Orta vadeli öneriler arasında ise acil kredi hatlarının devreye alınması, dijital çiftçi kayıt sistemlerinin yaygınlaştırılması ve gıda şoku finansman mekanizmalarının yeniden aktif hale getirilmesi yer aldı.
El Niño riski krizi derinleştirebilir
FAO ayrıca El Niño hava olayının devreye girmesi halinde kuraklık ve düzensiz yağışların tarımsal üretimi olumsuz etkileyebileceğini ve küresel gıda krizini daha da derinleştirebileceğini uyardı.
