Uzay ekonomisinin hızlı büyümesi, sağlık ve ilaç sektörünü de yörüngeye taşıdı. Uzmanlar, 2040 yılına kadar küresel uzay ekonomisinin 1 trilyon doları aşacağını öngörürken, bu büyümeden en fazla payı alması beklenen alanlardan birinin ilaç endüstrisi olduğu belirtiliyor. Sıfır yerçekimi ortamının sunduğu avantajlarla daha saf ve kararlı ilaç formülasyonları geliştirmeyi hedefleyen şirketler, araştırma ve üretim süreçlerini Dünya dışına taşımaya başladı.
Uzayda ilaç üretimi yeni fırsat alanı
Uzay ortamında yerçekiminin olmaması, ilaç bileşenlerinin daha homojen ve stabil kristaller oluşturmasına imkân tanıyor. Bu durum, hem ilaçların etkinliğini artırıyor hem de taşımadan depolamaya kadar birçok lojistik maliyeti azaltma potansiyeli taşıyor. Sektör temsilcilerine göre, yüksek değerli aktif bileşenler içeren ilaçların küçük miktarlarda uzayda üretilmesi bile önemli ekonomik getiriler sağlayabiliyor.
Uzay ekonomisinde sağlık sektörü öne çıkıyor
Morgan Stanley tarafından yapılan öngörüler, uzay ekonomisinin 2040 yılına kadar 1 trilyon doları aşacağını ortaya koyarken, en büyük dönüşümün sağlık ve ilaç alanında yaşanacağı değerlendiriliyor. Yarı iletken ve fiber optik gibi sektörlerin de bu büyümeden faydalanacağı ancak ilaç endüstrisinin kritik rol oynayacağı belirtiliyor. Uzay teknolojileri alanında faaliyet gösteren şirketler, yörüngede mikro laboratuvarlar kurarak protein kristalleştirme ve ilaç bileşeni testleri gerçekleştiriyor.
Uzayda ilaç geliştiren şirketler artıyor
Redwire tarafından geliştirilen SpaceMD girişimi, uzayda ilaç üretimini ticarileştirmeyi hedefleyen projeler arasında öne çıkıyor. Şirket, PIL-BOX adı verilen yeni nesil ilaç formülasyon sistemiyle dikkat çekiyor.
SpaceMD, Eli Lilly ve Bristol Myers Squibb gibi büyük ilaç şirketleriyle iş birliği yaparak yörüngede onlarca farklı ilaç bileşiğini test etti. Şirketin bugüne kadar 50’ye yakın mikro laboratuvarı uzaya gönderdiği ve çok sayıda deney gerçekleştirdiği belirtiliyor.
İlk adımlar yıllar önce atıldı
Uzayda ilaç araştırmaları aslında yeni değil. Merck, 2014 yılında Uluslararası Uzay İstasyonu’nda gerçekleştirdiği deneylerle bu alanda öncülerden biri oldu. Şirket, kanser ilacı Keytruda’nın uzaydaki davranışını inceleyerek daha stabil formülasyonlar elde etti. Bu çalışmaların sonuçlarının Dünya’da yeniden üretilebilmesi ve bazı yöntemlerin 2025 yılında düzenleyici kurumlar tarafından onaylanması, sektörün önünü açan gelişmeler arasında gösteriliyor.
Uzayda üretim yapan girişimler, yeniden kullanılabilir kapsüllerle Dünya yörüngesinde üretim gerçekleştirmeyi hedefliyor. Ancak ürünlerin Dünya’ya geri taşınmasının yüksek maliyeti ve mevcut altyapı sınırlamaları, sektörün en büyük zorlukları arasında yer alıyor. Ayrıca Uluslararası Uzay İstasyonu’nun (ISS) ilerleyen yıllarda hizmet dışı kalacak olması, uzay araştırmalarının sürdürülebilirliği açısından risk oluşturuyor. İngiltere’nin ise uzayda üretilen ilaçların kullanımına yönelik düzenleyici bir yol haritası hazırladığı belirtiliyor.
