İstanbul Sanayi Odası (İSO), 2025 yılı "Türkiye'nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu" araştırmasının sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Araştırma, orta ve büyük ölçekli sanayi kuruluşlarının üretim, ihracat, kârlılık, finansman ve teknoloji performansına ilişkin dikkat çekici veriler ortaya koydu.
Araştırmaya göre İSO İkinci 500'ün üretimden satışları 2025 yılında yüzde 25,7 artarak 1,75 trilyon liraya yükseldi. Ancak üretici enflasyonundan arındırıldığında reel artış yalnızca binde 2 seviyesinde kaldı. Böylece son üç yıldaki reel daralmanın ardından üretim tarafında sınırlı da olsa yeniden büyüme görüldü.
Teksan Jeneratör ilk sırada
Üretimden satışlara göre hazırlanan sıralamada Teksan Jeneratör 5 milyar 317 milyon liralık satışla ilk sırayı aldı. Şirketi Norm Salihli Vida ve Cıvata ile Biska Tekstil takip etti. Bu yıl listeye 69 yeni şirket girerken, 26 firma İSO 500'den İSO İkinci 500'e geriledi.
İhracatta gerileme dikkat çekti
Türkiye'nin toplam sanayi ihracatı artış göstermesine rağmen İSO İkinci 500 şirketlerinin ihracatı yüzde 0,3 düşüşle 15,9 milyar dolar seviyesinde kaldı. Böylece grubun Türkiye sanayi ihracatındaki payı yüzde 6'ya geriledi. Veriler, orta ölçekli sanayi kuruluşlarının küresel rekabette pazar payını korumakta zorlandığını ortaya koydu.
Raporda, yüksek faiz ortamının sanayiciler üzerindeki baskısının sürdüğü vurgulandı. İSO İkinci 500 şirketlerinin finansman giderleri yüzde 45,2 artışla 138 milyar liraya yükselirken, finansman giderlerinin faaliyet kârına oranı yüzde 86,7 ile son yılların en yüksek seviyelerinden birine çıktı.
Faaliyet kârı ve FAVÖK nominal olarak artmasına rağmen tüm kârlılık oranları son 10 yıl ortalamasının altında kaldı. Ayrıca zarar eden şirket sayısı 155 ile yüksek seviyesini korudu.
Borçluluk arttı
Araştırmaya göre şirketlerin toplam borçları 2025 yılında yüzde 50,2 artarken, özkaynaklardaki artış yüzde 13,3 ile sınırlı kaldı. Böylece borçların aktifler içindeki payı yüzde 51,8'e yükselirken, kaynak yapısı yeniden borç ağırlıklı hale geldi.
İSO İkinci 500'de AR-GE harcaması yapan firma sayısı 238'den 229'a geriledi. Toplam AR-GE harcaması 10 milyar liraya yükselse de üretimden satışlara oranı düşüş gösterdi. Öte yandan istihdam yüzde 2,2 azalarak 285 bin kişiye gerilerken, çalışan başına ödenen brüt ücretlerde ise yaklaşık yüzde 40 artış kaydedildi.
Yüksek teknoloji payı rekor kırdı
Raporun olumlu başlıklarından biri ise yüksek teknoloji üretimi oldu. Yüksek teknoloji yoğunluklu sanayilerin oluşturduğu katma değer payı yüzde 4,9'a çıkarak son 10 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Buna rağmen İSO, dijitalleşme ve yeşil dönüşüm alanlarında daha güçlü yatırımlara ihtiyaç bulunduğunu vurguladı.
Bölgesel dağılım
İSO İkinci 500'de en fazla şirkete sahip oda 144 firma ile İstanbul Sanayi Odası oldu. İstanbul'u sırasıyla Ege Bölgesi Sanayi Odası (36), Kocaeli (34), Gaziantep (33), Bursa (23) ve Ankara (20) takip etti. Ayrıca Anadolu'daki sanayi merkezlerinin listede ağırlığını artırmaya devam ettiği görüldü.
