Temmuz 2026'da emekli maaşlarına yüzde 17.56'lık enflasyon farkı yansıtıldı. Böylelikle en düşük emekli maaşı 23 bin 552 TL'ye çıkarıldı. Ancak bu artışla birlikte en düşük emekli maaşı alanların sayısı da 4.7 milyondan 5.5 milyona fırladı.
Pek çok kişinin aklına ilk olarak, 'Tüm emeklilerin kök aylıkları aynı oranda arttığı halde neden en düşük maaşa mahkum olanların sayısı arttı?' sorusu geldi. SGK uzmanı Özgür Erdursun'a göre bu durumun yanıtı, Türkiye’deki emekli aylığı hesaplama sisteminin işleyişinde ve 'kök aylık' formülünde gizli.
Erdursun'un Dünya gazetesindeki köşesinde anlattığına göre emeklilere yapılan yüzde 17,56’lık Temmuz zammı, vatandaşın doğrudan banka hesabına yatan net maaşa değil, ham maaş olarak bilinen 'kök aylığa' uygulanıyor.
Zamlı kök aylık hesaplandıktan sonra, o dönem yürürlükte olan en düşük emekli aylığı sınırı ile karşılaştırılıyor. Eğer zamlı kök aylık 23 bin 552 TL’nin altında kalıyorsa, aradaki fark Hazine desteğiyle kapatılarak maaş taban fiyata tamamlanıyor. Eğer bu sınırın üzerindeyse, emekli kendi hak ettiği gerçek aylığı alıyor.
Bu durum, Temmuz ayındaki artışla birlikte milyonlarca emeklinin yeniden taban aylık sınırının altında kalmasına yol açtı. Rakamlarla bakıldığında sistemin işleyişi şu şekilde gerçeğe dönüştü:
Kök Aylığı 15.000 TL olan bir emekli: Yüzde 17,56 zamla 17 bin 634 TL’ye ulaştı ancak taban sınırın altında kaldığı için kendisine 23 bin 552 TL ödendi.
Kök Aylığı 18.000 TL olan bir emekli: Zamla birlikte kök aylığı 21 bin 161 TL oldu fakat yine sınırın altında kalıp 23 bin 552 TL aldı.
Kök Aylığı 20.000 TL olan bir emekli: Yüzde 17,56 artışla kök maaşı 23 bin 512 TL'ye yükseldi. Sadece 40 TL ile sınırın altında kaldığı için Hazine desteğiyle yine 23 bin 552 TL aldı.
Erdursun, en düşük emekli maaşı alanların sayısının neden arttığını açıkladı.
Bir önceki dönemde en düşük emekli aylığı 20 bin TL olarak uygulanıyordu. O dönemde kök aylığı 18 bin veya 19 bin TL olan emekliler, aldıkları zamlarla 20 bin TL sınırını aşarak kendi kök aylıklarını almaya başlamış ve taban aylık cenderesinden kurtulmuşlardı. Ancak yeni düzenlemeyle taban aylık 23 bin 552 TL’ye çekilince, eski sistemde sınırın üzerinde kalan bu geniş kitle, yeni sınırın altında kalarak yeniden 'en düşük maaş alanlar' kategorisine geriledi.
Özgür Erdursun, yaşanan bu 800 bin kişilik artışın sisteme yeni giren emeklilerden değil, tamamen sınır kayması nedeniyle yeniden taban maaşa eşitlenen mevcut emeklilerden kaynaklandığının altını çizdi.
Erdursun, 'Taban emekli aylığı sosyal devlet anlayışının önemli bir gereğidir ve korunmalıdır. Ancak bunun yanında, çalışma süresi, ödenen prim günü ve prime esas kazanç emekli aylıklarına daha güçlü yansıtılmalıdır' ifadelerini kullandı.
