Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), emekli, dul ve yetim aylığı alan vatandaşları ilgilendiren yeni bir tahsilat sistemini uygulamaya hazırlanıyor.
SGK Uzmanı İsa Karakaş'ın paylaştığı bilgilere göre, torba yasayla SGK Kanunu'na eklenen 24. madde kapsamında, Kurum alacaklarının tahsili için emeklinin muvafakati alınmadan ve icra ya da mahkeme süreci işletilmeden maaşlardan doğrudan kesinti yapılabilecek.
Karakaş, yeni düzenlemeyle birlikte emekli maaşlarından otomatik kesinti uygulamasının başlayacağını belirtti.
Emekli maaşından hangi borçlar kesilecek?
Yeni sistem kapsamında SGK, geçmiş dönemlerden kalan bazı borçları maaşlardan mahsup edebilecek.
Otomatik kesintiye konu olabilecek borçlar arasında şunlar yer alıyor:
- Genel Sağlık Sigortası (GSS) prim borçları
- İsteğe bağlı sigorta prim borçları
- Topluluk sigortası primleri
- Tarım sigortası (Ek-5 ve Ek-6) prim borçları
- Bağ-Kur prim borçları
- Emekli Sandığı (4/1-C) kapsamındaki borçlanma ve intibak borçları
Birden fazla borcun bulunması halinde tahsilat işlemi gelişigüzel yapılmayacak. SGK, zamanaşımı hükümlerini dikkate alarak en eski borçtan başlayıp belirlenen öncelik sırasına göre kesinti uygulayacak.
Maaşlardan ne kadar kesinti yapılacak?
Yasal düzenleme, maaşlardan yapılacak kesintinin yüzde 25'e kadar çıkabilmesine imkân tanıyor.
Ancak SGK'nın mevcut uygulama usul ve esaslarına göre ilk etapta kesinti oranının yüzde 10 olarak uygulanacağı belirtiliyor.
Dul ve yetim aylıkları da kapsamda
Yeni uygulama yalnızca emeklileri değil, vefat eden sigortalılar nedeniyle dul ve yetim aylığı alan hak sahiplerini de kapsıyor.
Düzenlemede "şahsilik ilkesi" esas alınacak. Buna göre borcun hangi sigortalıya ait olduğu dikkate alınacak.
Örneğin, kendi emekli maaşını alan ve aynı zamanda eşinden dolayı dul aylığı bağlanan bir kişinin borcu vefat eden eşe aitse, kesinti yalnızca eşten bağlanan dul aylığından yapılacak. Kişinin kendi emekli maaşına ise kesinti uygulanmayacak.
Aynı uygulama, birden fazla aylık alan yetim hak sahipleri için de geçerli olacak.
Kimlerin maaşından kesinti yapılmayacak?
SGK'nın belirlediği usul ve esaslara göre bazı aylıklar otomatik kesinti uygulamasının dışında tutulacak.
Kesintiden muaf tutulacak gruplar arasında şunlar bulunuyor:
- Başarılı sporcular ve devlet sporcularına bağlanan aylıklar
- Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamında bağlanan aylıklar
- Bedeli Hazine tarafından karşılanan şeref aylıkları
Hatalı kesintiye itiraz edilebilecek
Yeni uygulamada hatalı veya yersiz kesinti yapılması halinde SGK, tahsil edilen tutarı hak sahibine iade etmekle yükümlü olacak.
Maaşından hatalı kesinti yapıldığını düşünen vatandaşlar, öncelikle maaşlarını bağlayan SGK birimine itiraz edebilecek. İtirazın reddedilmesi halinde ise yargı yoluna başvurma hakkı devam edecek.
