Bursa’da 17 OSB var ama ne yazık ki hiç "Gıda İhtisas" OSB yok. Bu gerçek yıllardır dillendirilen bir durumdu ki son birkaç yılda somut adımlar da atılmaya başlandı.
Halihazırda mevcut gıda işletmelerinin dağınık ve denetimsiz yapısı, hem marka değerini düşürüyor hem de gıda güvenliğini riske atıyor. Mesela makine üreten fabrikanın yanında tahin, ya da otomotiv parçası üreten fabrikanın komşusu dondurma külahı üretilebiliyor. Bu konuyu disipline etmenin anahtarı da elbette bu Gıda İhtisas OSB, tabii bu firmaların da taşınmasına olanak tanınması şartı ile...
Özellikle Yenişehir Belediye Başkanı Ercan Özel’in çıkışı ve sonrasında Gemlik Ticaret ve Sanayi Odası (GTSO) Başkanı Hasan Hamaloğlu da bu alanda ciddi girişimler yaptı.
Bu gelişmelerle birlikte “Bursa’ya Gıda İhtisas OSB yapılsın mı? Yapılmasın mı?” tartışması yerini “Hangi ilçeye yapılsın?” tarafına çeviriyor.
Hadi gelin bu iki projeyi ve ilçelerin durumunu birlikte inceleyelim...
Önce Gemlik:
Planlanan Yeşil Gıda OSB özellikle devlet destekleri ve globaldeki sürdürülebilirlik kredileri konusunda avantajlı. Tamamen Yeşil enerji ile üretim yapılacak.
Projede 100 ile 150 işletmenin 8 bin dolayında istihdam sağlaması bekleniyor.
Satış vaatli ön sözleşme yöntemiyle tahsis süreci başladı.
Gemlik liman ve otoyol bağlantısı ile ulaşım sıkıntısı yok. Ama gıda için deniz çok da tercih edilen bir yöntem değil.
Bunlar projenin ayakları yere sağlam basan temeller üzerinde ilerlediğini gösteriyor. Ama...
İşte burada kocaman bir ama var!
Gemlik 1. derece deprem bölgesi. Bu ilçedeki nüfus planlamasını güvenli alana taşımadan yeni bir sanayi yapılanmasının getireceği göç ilçedeki riski büyütmekten başka bir anlam taşımıyor.
Ayrıca Gemlik Türkiye’nin zeytin başkentlerinden olsa da alternatif tarım ürünü yani alternatif ham madde taşıma sistemi ile uzaktaki ilçelerden gelecek.
Hatta proje ile ilgili Gemlik Kent Konseyi Başkanı Sedat Akkuş da dikkat çeken bir açıklama yapıp “Gemlik’te 1 serbest bölge, 4 liman ve 200'ün üzerinde büyük sanayi kuruluşu var. Bu kadar sanayi tesisinin bulunduğu ilçemizde, özellikle tarım arazileri üzerine kurulacak olan Organize Sanayi Bölgesi, tarım alanlarına ciddi zararlar verebilir. Sanayiye karşı değiliz. Gemlik’te lisanslı depoculuğun olduğu en kıymetli markamız olan Gemlik Zeytini’ni bir üst lige çıkartacak olan Zeytin İhtisas Sanayii gibi projeleri konuşabiliriz” demişti.
***
Gelelim Yenişehir’e:
Henüz yeri, büyüklüğü ve kullanılacak yöntem resmi bir ağızdan açıklanmasa da bu bölgedeki Gıda İhtisas OSB Projesinin Yeşil temelli olması zaten piyasanın zorunluluğu.
Yenişehir’in devasa tarım arazilerinden çıkan birinci kalite ürünler, işleme tesisi olmadığı için serbest piyasada kayıt dışı aracılar tarafından heba ediliyor.
Ürününe katma değer katamayan Yenişehir sosyo-ekonomik gelişmişlikte Bursa’nın 17 ilçesi arasında 13. sırada.
Üretimler sadece bir ürün değil bir tarlada 3 farklı ürün yetişebiliyor. Üstelik yatırıma göre sözleşmeli tarım planlanabilecek düzeyde değişken yapıya sahip bir ürün desenine uygun.
350 bin dekar arazide, 5 bin kayıtlı çiftçi var. 200 bin dekar arazi kapalı devre sulama sistemine sahip. Türkiye’deki bezelyenin %16’sı, fasulyenin %8’i Yenişehir’den gidiyor. Coğrafi işaretli Yenişehir Biberi ise yıllık 150 bin tonluk bir hacme sahip. Ayçiçeği, mısır, domates gibi ürünleri listeye eklemiyorum bile.
Meyve de var sebze de.
Ham madde çeşitliliği çok fazla. Bu da daha fazla firmanın cezbedilmesi anlamını getiriyor.
Arazi büyüklüğü ile ilgili sorun da yok. Yüz ölçümü düz ve büyük araziler barındırıyor.
Deniz’e uzak ama kara yolu, demir yolu ve hava yolu üçgeninde sektöre özgü bir lojistik avantajı var.
Gelişmeye çalışan bir ilçe ve gelecek göçü planlayabilecek alanlar mevcut. Sadece OSB değil OSB’nin yanına uydu kent de yapılabilir.
Ama...
İşte Yenişehir’in en büyük aması da burada. Bunca avantaja rağmen halen ellerinde bunu yapacağız tarzı bir resmi çalışma yok. Bunun da altında Belediye Başkanı Özel’in yalnız bırakılması yatıyor. İlçedeki Yenişehir Ticaret ve Sanayi Odası yokmuş gibi sessiz. Yenişehir Ticaret Borsası’nın etki gücü kısıtlı.
***
Bursa’ya bir OSB daha yapılacaksa bu şüphesiz “Gıda İhtisas” başlığında olmalı. Bunu da en doğru planlayabileceğimiz ilçe Yenişehir. Ama sosyo-ekonomik geri kalmışlığın önüne geçebilecek lobi gücüne sahip değiller.
Gemlik’te zeytinliklerin akıbetini soramayanlar Yenişehir’de tarım arazileri mi heba edilecek diyebiliyor.
Lojistik maliyetinin her geçen gün arttığı ve lojistik temelli karbon miktarının azaltılması gerektiği günümüzde ham maddeden uzak bir işleme alanı zaten verimsiz doğacak. Tabii bir de sevkiyat modelleri var ki hava yolu ihracat temelli çalışan gıda sektörü için bulunmaz nimet.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın konuya müdahil olup bu konuda bir yol haritası çıkarması gerekli. Ya da Yenişehir’in lobi gücünü eline alması!
Gemlik Bursa’nın sanayi üretiminin olmazsa olmazı ve bu sayede büyüdü. Toplumsal refahı artırmak için artık butik ve katma değeri yüksek işlere ihtiyacı var.
GTSO Başkanı Hasan Hamaloğlu’nun önderliğinde projenin Zeytin İhtisas tarafına dönüşmesi bölge üreticisi için daha kıymetli. Çünkü Gemlik zeytindir. Üretilen ürün de birkaç kooperatifin eline bırakılmayacak kadar değerli. Neden zeytinin piyasası Gemlikteki bir ihtisas bölgede belirlenmesin?
Hepimiz biliyoruz ki taşıma suyla dönen değirmenler çalışmayacak ve o alan yıllar sonra atıllaşmaya başlayacak ve sadece zeytinciler kalacak. İznik’in Yenişehir erişimi daha kolay, Orhangazi iki ilçeye de ulaşabilir. İnegöl Yenişehir’in dibinde, Kestel ve Gürsu yanında. Sadece ilçe olarak değil çevresel olarak da Yenişehir daha cazip. Bunu görmek için de 1 gün bölgeyi gezmek yeter.
Bursa’da İLERİTEKNOSAN gibi benzerlerindeki parseller dolmamış bir OSB’nin varlığını sorgulamayan insanların gerçekten ihtiyaç olan Gıda İhtisas OSB konusunu bu kadar irdelemesi de ayrı bir konu.
***
Toparlarsak Gıda İhtisas OSB Bursa’nın ihtiyacı. Bunun için bir tarafta lobi avantajı ve OSB deneyimi ile birlik olan Gemlik ilçesi diğer tarafta coğrafi avantajlarına karşın tek başına çabalayan bir Yenişehir Belediyesi var.
Bir de benim gibi bu düğmenin yanlış iliklenmesini istemeyenler...
