Bugün herkes neden 500 ve 1000 TL’lik banknotların basılmadığını soruyor. Çünkü nakit ile işlem yapmak adeta çileye döndü. Özellikle hala nakit ödemenin şart koşulduğu bazı alanlarda bu rakamlar ciddi sıkıntı oluşturuyor.
Ama biz bugün bu operasyonları kolaylaştırmak adına adım atmadığımız gibi bu alanda spekülatif paylaşımların dışında bir hamle yok.
Gelin önce biraz rakamlara bakalım.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) Elektronik Veri Dağıtım Sistemi (EVDS) verilerine göre, piyasada dolaşımdaki toplam banknot adedi Aralık 2025'te yaklaşık 6,32 milyar iken Şubat 2026'da 6,49 milyara yükseldi. Bu artışın önemli bir bölümünü, en yüksek nominal değer olan 200 TL'lik banknotlar oluşturdu.
Kupür bazında incelendiğinde, 200 TL'lik banknotlar 3,76 milyardan 3,89 milyara çıkarak toplam içindeki ağırlığını korudu. 100 TL'lik banknotlarda Ocak'ta yaşanan küçük gerilemenin ardından Şubat'ta yeniden toparlanma gözlendi. 50, 20, 10 ve 5 TL'lik kupürlerde ise aylara göre dalgalı ama genel olarak yükselen bir seyir izlendi.
Şubat 2026 sonu itibarıyla toplam banknotların yaklaşık yüzde 59,9'u 200 TL'lik banknotlardan oluşurken, 100 TL'liklerin payı yüzde 13,3, 10 TL'lilerin payı ise yüzde 9,5 düzeyinde gerçekleşti.
Baktığınız zaman piyasadaki en yüksek kupüre sahip 2 banknotun piyasa hakimiyeti yüzde 73,2 seviyesine geldi.
Teknik olara bu seviye bir sonraki kupür değerlerinin basılabilmesini mümkün kılıyor. Bununla birlikte piyasadaki nakit talebi devam ettiği için adet bazında piyasadaki banknot miktarı da yukarı gitmeye devam ediyor.
İşte bütün bu rakamların ardından dudaklardan şu soru dökülüyor...
“Büyün bu şartlarda dahi neden yeni banknotlar basılmıyor?”
Cevabı çok basit. İllegal ticaret ve vergi kaçırma olaylarının önüne geçmek için. Bugün siz 4 kişi bir yemek yediğinizde en iyi ihtimal ile 2 bin TL ödeme yapmak durumundasınız. Gün içinde çayı kahvesi çorbası deseniz en az bir deste para ile gezmeniz gerekli.
Hadi dediniz bunlar küçük rakamlar. Bir otomobil almak ya da konut almak için hala nakit kullanmaya çalışan insanlar var. 200 TL’lik banknot ile 5 milyon TL’lik ödeme yapılması için kaplayacak alan ile 1000 TL’lik banknot ile yapılan ödeme arasında 5 katlık bir hacim farkı var. Yani 200 TL ile bu işi her türlü bankadan yapmak daha cazip bir hal alıyor. Öyle olunca da kayıt dışı ile mücadelede önemli bir kale tutulmuş oluyor.
Toparlarsak bütün mesele bu. Piyasada nakit talebine karşılık yeni banknotların büyüme beklentileri kapsamında piyasaya sunulması kısıtlı da olsa devam ediyor. Ama enflasyon ve kayıt dışı ile mücadele nedeniyle yeni kupürler gündeme bile alınmıyor.
Merkez Bankası’nın bu ısrarlı tutumu başka yerlerden baltalanmasa güzel olacak ama ne yazık ki tuttuğumuz yer elimizde kaldığı için yeni kupürler kaçınılmaz hale geliyor...
