Bursa Ticaret ve Sanayi Odası en büyük 250 şirketi açıkladı. Şirketlerin sıralaması da muhtelif birçok mecrada yayımlandı. Sanayi devlerinin zirveyi bırakmadığı listede şirketlerin karlılık kayıplarını gördük. Ama ben bugün farklı parametrelere de değinmek istiyorum.
İstihdam ile başlayalım.
Her şirketin bu alanda verisi yok elbette. Ama Bu şehrin en çok istihdam sağlayan kuruluşu bir endüstri devi değil!
Evet tüm operasyonu Bursa’da değil ama Bursa merkezli olup da böylesine bir istihdam sağladığı için bence ayrı bir yeri zaten hak ediyor. Ayrıca kuşkusuz sosyal açıdan da uygun fiyat ile gıdayı erişilebilir hale getirmek gibi bir misyonu da üstlendiğini söyleyince siz kim olduğunu anladınız.
Bahsettiğim şirket Köfteci Yusuf. Kendisi 2024 verileri ile Bursa’nın en büyük 9. şirketi. 11 bin 863 istihdam ile de en çok istihdam sağlayan şirketi.
Listenin istihdamda ikincisi ise 8 bin 130 ile Bosch. Üçüncü basamaktaki şirket bu verilerin açıklanmasını istemezken 4. sırada şehrin en büyüğü Oyak Renault 5 bin 630 ile çıkıyor karşımıza. 5. şirket de ismini vermiyor bu konuda.
Gelelim bir de ihracata;
Lider 3 milyar 747 milyon 896 bin 211 dolar ile tartışmasız Oyak Renault!
İkinci olan TGS Dış Ticaret Bursa Şube Müdürlüğü ise 2 milyar 534 milyon 405 bin 117 dolarlık ihracat yapmış. Bosch, Tofaş ve Borçelik sıralamanın diğer şirketleri. Bosch’un 1 milyar 113 milyon 894 bin 84 dolarlık ihracatının ardından 1 milyar dolar bandına yaklaşan şirketimiz yok. Bu alanda en iyi olan TOFAŞ’ta bu rakam 515 milyon doların biraz üzerinde.
Bursa’nın en fazla TL cinsinden özkaynağı olan TOFAŞ’ın diğer alanlarda bu kadar geride kalması da ayrıca tartışmamız gereken bir konu.
***
Listeye hep tepeden baktık. Çünkü devasa yatırımları olan firmaların neler yaptığını merak ediyoruz. Mesela Karesi Polyester gibi. Son dönemde Bandırma yatırımı ile bir kimya devi olma yolunda ilerleyen Karesi bu şehrin en büyük 10. şirketi olmuş.
Listede yer alan firmaların 212'si BTS0, 38'i ise Bursa'daki ilçe ticaret ve sanayi odalarına kayıtlı.
Yine yapılan açıklamada belirtildiği üzere Bursa 250 Büyük Firmanın toplam ihracatları 14 milyar 833 milyon 423 bin 111 dolar ve ücretli çalışan sayısı 189 bin 977 kişi.
Yabancı sermayeli şirket sayısı da 42’de sabit kaldı. Bunu da unutmamalı.
***
Toparlarsak; Şehrin üretim devleri artan satış ve ihracatlarına rağmen karlılık kaybı yaşıyor. Sanayi üretiminin Bursa ticaretindeki ağırlığını artık usul usul tartışmaya açabiliriz. Çünkü hizmet çok daha katma değerli getiri sağlıyor. Gıda tarım Hayvancılık ile birlikte hizmet alanlarında (lojistik, ekonomik ilişkiler ve finans, perakende ticareti, turizm) katma değer seyri pozitif tarafta güçlü iken otomotiv, enerji ve metal negatife dönmüş durumda.
3,5 milyon insanın yaşadığı ve kaynağının talan edildiği bu şehirde hala ilkel yöntemlerle yapılan yatırımların artık karşılığının kalmadığını daha nasıl gösterebilir piyasa bize?
Sanayi üretimi kabuk değiştirip verimli ve sürdürülebilir bir hal almazsa zaten bu katma değer seyri ile sırtımıza yük olmaktan öteye gidemeyecek. Negatife dönen karlılıklar da bu süreci hızlandıracak.
Bizim de artık güçlü markaları inşa edip ‘hizmet’ adı altında katma değeri sağlayacak adımlar atmak için belki de kritik bir 10 senemiz kaldı. Ölçek ekonomisi ile baş edemeyeceğimiz gerçeği ile katma değer yatırımı yapmamız gereken dönemde hala bunları konuşuyor olmamız bile acı değil mi?
Bursa’da teknolojik parça üretilmediği için otomotiv dönüşümü bizi etkilemez savunması ile aldanmamız bittiyse koyalım şapkayı önümüze...
Böyle gidersek şehir olarak elimizdeki teknoloji ile sacı en fazla Köfteci Yusuf’a mangal olarak satacak hale geleceğiz. Sonra bol bol köfte yer, gastronomiden medet umarız.
Sahi yakın geçmişte böyle bir şehir vardı ama adını da hatırlamadım şimdi...
